Инсулин ашылғанға дейін диабет неге өлімге әкелетін ауру болды
XX ғасырдың басында «қант диабеті» диагнозы көбінесе өлім үкімімен тең еді. Қазіргі таңда инсулин, сенсорлар және помпалар арқылы бақылауға болатын бұл ауру бұрын тиімді емдеусіз қалды. Бұл мақалада инсулинге дейін диабет неге өлімге әкелгенін,
оны қалай анықтағанын және медицина тарихын өзгерткен ашылуды қарастырамыз.
Қант диабеті дегеніміз не
Қант диабеті — ағза қандағы глюкоза деңгейін қалыпты ұстай алмайтын созылмалы ауру. Оның негізгі себебі — инсулин гормонының жетіспеушілігі немесе оның дұрыс жұмыс істемеуі.
Инсулин — ұйқыбезі бөлетін гормон, ол глюкозаның жасушаларға енуіне көмектеседі. Инсулинсіз жасушалар энергия ала алмайды, ал қанда қант мөлшері қауіпті деңгейге дейін өседі.
Инсулинге дейін диабет неге өлімге әкелді
Инсулиннің болмауы
1921 жылға дейін дәрігерлер инсулин тапшылығын толықтыра алмады. Әсіресе 1 типті диабет кезінде ұйқыбезі инсулинді мүлде бөлмейді.
Бұл келесі салдарға әкелді:
- қандағы қант деңгейінің күрт көтерілуі;
- жасушалардың энергетикалық аштығы;
- тез арықтау;
- кетоацидоз және қатты сусыздану.
Емсіз бұл жағдай бірнеше ай ішінде өлімге әкелетін.
Диагностиканың қарапайым болуы
Ол кезде қазіргі зертханалық талдаулар мен глюкометрлер болған жоқ. Диагноз негізінен белгілер арқылы қойылды:
- қатты шөлдеу;
- жиі зәр шығару;
- әлсіздік;
- күрт салмақ жоғалту.
Қантты анықтау үшін зәрге қарапайым химиялық сынамалар қолданылды, ал бұрынғы кезеңдерде дәрігерлер зәрдің тәтті дәмін де тексерген.
Инсулинге дейін диабетті қалай емдеді
Аштық диеталары
Диабетті «емдеудің» жалғыз тәсілі — өте қатаң аштық диеталары болды. Науқастарға күніне 400–600 калория ғана рұқсат етілді.
Бұл әдіс:
- қант деңгейін уақытша төмендетті;
- ағзаны қатты әлсіретті;
- өмірді бірнеше аптаға ғана ұзартты.
Бұл толыққанды ем емес, тек өлімді уақытша кейінге шегеру еді.
Инсулиннің ашылуы — медицинадағы төңкеріс
1921 жылы канадалық хирург Фредерик Бантинг пен оның көмекшісі Чарльз Бест алғаш рет ұйқыбезінен инсулинді бөліп алды. Бұл жаңалық медицина тарихындағы ең маңызды жетістіктердің бірі болды.
Инсулин алған алғашқы пациент
1922 жылы инсулин 14 жасар Леонард Томпсонға енгізілді. Ол кезде оның жағдайы өте ауыр, өміріне қауіп төнген еді.
Инсулин енгізілгеннен кейін:
- қандағы қант төмендеді;
- улану белгілері жойылды;
- күш-қуаты мен тәбеті қалпына келді.
Осы жағдай диабеттің өлімге әкелетін ауру емес екенін дәлелдеді.
Инсулиннен кейін диабетті емдеу қалай өзгерді
Инсулиннің пайда болуымен диабетті емдеудің жаңа дәуірі басталды.
Кейінгі жылдары:
- инсулиннің әртүрлі түрлері;
- глюкометрлер мен тест-жолақтар;
- үздіксіз глюкоза мониторингі жүйелері (CGM);
- инсулиндік помпалар жасалды.
Бүгінде Freestyle Libre, Dexcom және Omnipod сияқты технологиялар қант деңгейін дәл бақылауға және өмір сапасын жақсартуға мүмкіндік береді.
Қорытынды
Бір ғасыр бұрын диабет өлімге әкелетін диагноз болды. Инсулиннің болмауы және емдеу тәсілдерінің жоқтығы өмірді қысқартты.
Инсулиннің ашылуы миллиондаған адамның өмірін сақтап, диабетті басқарылатын ауруға айналдырды.
Қазіргі таңда диабетпен өмір сүру — бұл толыққанды, белсенді өмір сүру мүмкіндігі.
Жиі қойылатын сұрақтар
- Неге диабет бұрын өлімге әкелді? Өйткені ағза инсулинсіз глюкозаны пайдалана алмады, ал оны алмастыратын емдеу әдісі болмаған.
- Инсулиннің ашылуы нені өзгертті? Инсулин қант деңгейін бақылауға мүмкіндік беріп, диабетті өлімге әкелетін аурудан басқарылатын созылмалы жағдайға айналдырды.
- Қазіргі таңда диабетті толық емдеуге бола ма? Диабет толық жазылмайды, бірақ заманауи технологиялар арқылы оны тиімді бақылауға болады.
Біздің байланыстарымыз:
Веб-сайт: барыңыз
Instagram: барыңыз
Facebook: барыңыз
Telegram: барыңыз
